.. Alb. I: Sigrides Albert, Cottidie
Latine loquamur, 1987
.. Alb. II: Sigrides Albert,
Imaginum vocabularium Latinum, 1998
.. Bartal, Glossarium,1901
.. Bauer, Lexicon,1806
.. Georges, Handwörterbuch,
s.19
.. Kirsch, Cornucopia,
s.18
.. Lang. Wört.: Langenscheidts
Wörterbuch
.. Latham, Word-List,
1965
.. Levine, Latin
Dictionary, 1967
.. Niermeyer, Lexicon,
1976
.. Pal. Lat.: Palaestra
Latina
.. Soc. Lat.: Societas
Latina
.. Vox Lat.: Vox Latina
.acsr badge / insigne, signum; (symbol) nota, signum (Lev.)
.acsr bead / globulus perforatus (or terebratus) (Lev.)
.acsr belt / cingulum (LRL)
]] zona (Alb. I) ]] balteus (CL)
.acsr belt buckle /
cinguli fibula [Soc. Lat.] (Helf.)
.acsr belt: money belt / zona (Lev.)
.acsr blindfold / pannus oculos obligans; - vt oculos obligo; -ed
oculis obligatis (Lev.)
.acsr buckle / fibula
.acsr carat / pars vicesima quarta auri puri (Lev.)
.acsr collar / (for animals or slaves) collare [Plaut.]; numella [Plaut.;
s.18] (Helf.) ]]
collare; (ornament) torques, monile; (dog) mellum; (horse) subiugium (Lev.)
.acsr cuff links / globuli gemini [Alb. II] ]] fibulae
manicarum (Lev.)
.acsr earmuff(s) / ligamentum aurium [Soc. Lat.]; tegillum aurium
[Levine]; amphôtis, idis* [s.15] (Helf.) ]]
tegillum aurium (Lev.)
.acsr fan (held in hand) / flabellum (LRL)
.acsr glove, mitten / chirothêca+ digitata [Bauer]; digitabula n. pl. | kid glove digitabulum haedînum | handle with kid gloves molli bracchio tractare [Cic.] (Helf.)
]] digitabula n. pl., chîrothêca
[Alb. II] ]] digitabulum, chirotheca (LRL)
]] integumentum manûs; (sleeve
covering hands) manicae; (work) digitabulum (Lev.)
.acsr handkerchief / Schweisstuch:
sudarium [s.18] -- Taschentuch: linteolum [Apul.]; mucinnium [Arnob.];
nasitergium* [s.16] (Helf.) ]]
sudarium, linteolum (LRL)
]] mûcinnium, linteolum [Alb.
II] ]]
orarium; mucinium; (for sweat) sudarium (Lev.)
.acsr hat / petasus, galericulum (LRL)
]] petasus [Alb. II] ]]
(broad-brimmed) petasus; (close-fitting) pilleus; (sun-shade) causia (Lev.)
.acsr hat: beret /
pileus Vasconicus [Soc. Lat.] (Helf.) ]]
pileus Vasconicus [Alb. II]
.acsr hat: bonnet / mitra; mitella (Lev.)
.acsr hat: cap / pilleus, pilleum; (leather) galerum, galerus (Lev.)
]] pilleus [Alb. II] ]] baseball cap pilleus athleticus (CL)
.acsr hat: felt hat /
petasus coactilis [Soc. Lat.] (Helf.)
.acsr hat: headware, head-covering
/ tegumentum capitis [Liv.; s.17] (Helf.) ]] headpiece (cap): galerum (Lev.)
.acsr hat: sombrero /
causia [Plaut.] (Helf.)
.acsr hat: straw hat / pileus stramineus [Scheller, Lexicon, 1783]
(Helf.) ]] petasus stramenticius
(LRL)
.acsr hat: top hat /
petasus altus (Helf.) ]]
petasus altus [Alb. II] ]] petasus turritus
.acsr hat: turban / tiâra
(Turcica); turbânum* [Bacon] (Helf.) ]]
tiara orientalis (LRL) ]] mitra, tiara (Lev.)
.acsr hat: visor / (on helmet) ocularium [Kirsch] (Helf.) ]] buccula (Lev.)
.acsr jewel /
ornamentum [Alb. II]
.acsr jeweler /
gemmarius [Vulg.] (Helf.)
.acsr jewelry /
ornatus, ûs [s.19]; mundus (muliebris); iocalia+ n. pl. [s.17] (Helf.)
.acsr jewelry: bracelet / armilla
[Alb. II] ]] armilla, bracchiale -- armlet: bracchilae (Lev.)
.acsr jewelry: broach, brooch / fibula [Virg.] (Helf.) ]] fibula (Lev.)
.acsr jewelry: carat /
ceratium (Helf.)
.acsr jewelry: earrings /
inaures, ium f. pl. [Plaut.] (Helf.) ]]
inaures [Alb. II] ]] inaures (Lev.)
.acsr jewelry: locket / theca (Lev.)
.acsr jewelry: necklace /
murenula [Vulg.] (Helf.) ]]
monîle [Alb. II]
.acsr jewelry: pearl / margarîta [Alb. II] ]] margarita; (paragon)
specimen eximium | string of pearls linea margaritarum (Lev.)
.acsr jewelry: pendant / ornamentum pensile (Lev.)
.acsr jewelry: pin (attached to
clothes as ornament) / Anstecknadel: acus ornativa (v.
fixoria) [Vox Lat.] (Helf.) ]]
(badge) insigne; (brooch) fibula (Lev.)
.acsr muff /
chirothêca+ bipatens [s.18]; chirothêca+ pellîta [Kirsch] (Helf.)
]] manicae pelliciae (Lev.)
.acsr necklace / torquis, monile,
collate (Lev.)
.acsr necklace: pearl
necklace, string of pearls / monîle bacatum [Virg.] (Helf.)
.acsr ribbon / instita, taenia, limbus, vitta (LRL)
.acsr scarf, muffler / Halstuch: amictorium
[Hier.]; pannus collaris [Eichenseer] -- Kopftuch: capital, alis n.;
ricinium [Cic.] -- Schal: amictorium (collare) [Eichenseer] (Helf.)
]] amictorium [Alb. II] ]]
amictorium, fascia -- muffler: focale (Lev.)
.acsr shawl / Schal
(um die Schulern): anaboladium [Isid.] (Helf.) ]]
anaboladium, superumerale [Alb. II]
]] amictus, palla (Lev.)
.acsr shoe / calceus, calceamentum, calceolus
.acsr shoe polish /
unguen calceorum [Georges]; liquâmen, inis n. [Latinitas] | black shoe
polish atramentum sutorium
[Kirsch]; atramentum calcearium [Scheller, Lexicon, 1783]; galla (Helf.) < Galla: "Usus eius [gallae] est
coriis perficiendis et tingendis nigro colore tum iis, tum lanis, tum
capillis. Plin. 6, 16; 24, 4. Quare inter sutoria instrumenta
enumeratur" (Forcellini). >
.acsr shoe repairer /
sutor cerdo [Alb. II] sutor veteramentarius [Suet.] (Helf.)
.acsr shoe: barefoot, shoeless / discalceatus, non calceatus, nudis
pedibus (Lev.)
.acsr shoe: boot / ocrea (s.v. Stiefelspanner) | riding
boots perones (v. campagi)
equestres [Eichenseer] (Helf.) ]] caliga [Alb. II] ]] (for foot and
leg) calceus; (soldier's) caliga (Lev.)
.acsr shoe: bootjack / furca caligaria [Bauer] (Helf.)
.acsr shoe: footwear / calceamentum,
calceatus (Lev.)
.acsr shoe: galoshes, over-shoes / calceorum indumenta [Lang.
Wört]; supercalcei m. pl. [Soc. Lat.] -- Galosche: solea Gallica;
gallicula [Hier.] (Helf.)
.acsr shoe: heel of shoe /
fulmenta [Plaut. Trin. 720] (Helf.)
.acsr shoe: high heels, spike heels / calces altiusculae (Lev.)
.acsr shoe: hiking shoe, hiking boot / calceus carpatinus (v. clavatus)
(LRL)
.acsr shoe: loafer /
.acsr shoe: mocassin / calceus laxus [Levine] (Helf.)
]] calceus laxus (Lev.)
.acsr shoe: pump (woman's low-cut show without fastenings)
/ soccus (Lev.)
.acsr shoe: sandal / crepida,
sandalium, solea (LRL) ]]
sandalium [Alb. II] ]] solea, crepida, talaria (Lev.)
]] soccus (CL)
.acsr shoe: slipper / udo,
onis (Helf.) ]]
crepida (Lev.)
.acsr shoe: sneaker, tennis shoe, athletic shoe / Turnschuh:
calceus gymnicus [Mir, 1970, 1986] -- Sportschuhe: calceamenta
campestria [Eichenseer] (Helf.) ]]
calceamentum athleticum (CL)
.acsr shoe: wooden shoe, clog /
cûspus; ligneum sandalium [DuCange] (Helf.) ]]
solea lignea, sculponea (Lev.)
.acsr shoehorn /
inductorium [Bacci] (Helf.)
.acsr shoelace, shoestring / corrigia calceamenti
[Kirsch] (Helf.) ]]
corrigia [Alb. II] ]] corrigia, obstragulum (Lev.)
.acsr shoemaker, cobbler / sutor [s.18] (Helf.) ]] sutor (Alb.
I) ]] sutor, cerdo (Lev.)
.acsr shoes, high-heeled
/ calceamenta altiuscula [Suet.] (Helf.)
.acsr shoe-shine boy,
bootblack / calceorum polîtor (v. expurgator) (Helf.) ]] calceorum politor (v. mundator v.
expurgator) (LRL) ]] calceorum politor (Lev.)
.acsr shoestore /
(taberna) sutrina [Tac.]; (taberna) calcearia [Varro] (Helf.) ]] sutrina (Alb.
I) ]] sutrina (Lev.)
.acsr tie / fôcâle,
is [Hor.]; croâta [Perugini, Dizionario, 1976] (Helf.) ]] focale (Croatum) (LRL) ]]
fôcâle [Alb. II] ]] focale [Alb. II] ]] focale (Lev.)
.acsr tie: bow-tie /
.acsr tie-pin /
spinula [Arnob.] (Helf.)
.acsr umbrella / umbrella (Helf.) ]]
umbrella (Alb. I, II) ]]
umbraculum, umbella (Lev.)
.acsr umbrella: parasol / umbella (Lev.)
.acsr zipper / verticulae (tractu) clusares (f. pl.) (LRL) ]]
clausura tractilis (Alb. I, II)
.adm administration / administratio, (pro)curatio, cura, (government)
gubernatio; regimen; (law) iurisdictio | administrative ad res gerendas pertinens | administrator procurator; (pol) rector, gubernator, administrator (Lev.)
.adm administrative court / tribunal administrativum [Donat] (Helf.)
.adm administrative law / ius administrativum [s.19] (Helf.)
.adm appoint / vt (for ofiice)
facio, creo, designo; (put in charge) praeficio, praepono; -ee designatus; -ment (act)
creatio; (position) munus, officium (Lev.)
.adm archives / tabulae (or tabellae) publicae; acta (publica); scrinia; (place) tabularium | archivist
tabularius (Lev.)
.adm bureaucracy / grapheocratia [Latinitas] (Helf.) ]] grapheocratia (LRL) ]]
(ad)ministri publici; (red tape) (ad)ministrorum publicorum ambages -- red
tape: ambages in officiis
publicis (Lev.)
.adm bureaucrat /
grapheocrates [Latinitas] (Helf.) ]]
grapheocrates, totus scriba, exemplum scribae, ad ossa officialis
(LRL) ]] (ad)minister publicus ambagibus deditus; -ic ambagibus ministeria tenens (Lev.)
.adm cabinet /
consistorium (Helf.) ]]
administrorum consilium (LRL)
]] consilium rei publicae;
summum principis consilium (Lev.)
.adm chancellor /
cancellarius [Cassiod.; s.17] -- Bundeskanzler: cancellarius foederalis*
[Vox Lat.] (Helf.)
.adm civil service / officium civile (Lev.)
.adm committee, commission / delecti (viri);
comission; consilium [Vox Lat.] (Helf.) ]] committee consilium, concilium; - of two
duumviri; - of five quinqueviri (Lev.)
.adm deputy / legatus, vicarius, procurator (Lev.)
.adm minister of
agriculture / administer agriculturae provehendae [Latinitas] (Helf.)
.adm minister of commerce
(or trade) / mercaturis moderandis provehendisque administer [Vox Lat.] -- Wirtschaftsminister:
(publicus) (ad)minister rei oeconomicae [Eichenseer] (Helf.)
.adm minister of cultural
affairs / (ad)minister cultûs et educationis [Soc. Lat.]; (ad)minister
cultûs eruditionisque [Vox Lat.]; (ad)minister (publicus) rei culturalis+ (Helf.)
.adm minister of finance,
secretary of the treasury (US) / (ad)minister fiscalis (Helf.)
.adm minister of foreign
affairs, secretary of state (US) / ab exteris negotiis minister [Acta
Apost. Sedis, s.20]; (ad)minister rerum externarum -- Staatssekretär:
regendarius [Cassiod.] <"sorte d'intendant, de secrétaire du palais
impérial," Gaffiot; "secrétaire d'état," Benoît; non invenitur
apud LS> (Helf.) ]] administer exteriis negotiis praepositus
(LRL)
.adm minister of health / administer saluti publicae praepositus (LRL)
.adm minister of justice,
attorney-general / (ad)minister rei iuridica (Helf.)
.adm minister of labor
and social affairs / ab opificio et sociali providentia administer [Acta
Apost. Sedis, s.20] (Helf.)
.adm minister of the
interior / (ad)minister public rerum interiorum; ob internis negotiis
(adm)minister [Freire, Conversaçaõ, 1960]; (ad)minister rerum internarum [Vita
Latina] | ministry (or department) of the interior ministerium adminstrationis internae [s.19;
Vox Lat.]; ministerium rerum internarum (Helf.)
.adm minister of war, secretary of defense / administer publicae
defensioni praepositus (LRL)
.adm minister, secretary (of government ministry or department)
/ (ad)minsiter publicus [s.19] (Helf.) ]]
administer publicus (v. civitatis) (LRL) ]] praefectus, procurator
(Lev.)
.adm minister: prime minister
/ minister primarius [s.18]; primarius statûs minister [Heyse, Fremdwörterbuch,
s.19] (Helf.) ]] administer primarius (LRL) ]] princeps
(Lev.)
.adm ministry, department
(of executive branch of government) / suprêmum consilium [Latinitas];
(ad)ministerium* publicum | ministerial
ministerialis+ [DuCange] (Helf.) ]]
sedes administri (LRL) ]] ministerium (eccl.)
.adm nominee / candidatus; (appointee) homo designatus (Lev.)
.adm official adj. / amtlich: publicus;
publicâ auctoritate factus [Lang. Wört]; officialis (Helf.)
.adm official subst. (government or administrative official) / officialis administrativus (v.
administrationis) [Soc. Lat.] -- officialis, is m. [s.v. Postbeamter] (Helf.)
.adm premier / princeps (Lev.)
.adm presidency /
praesidatus, ûs [Arnob.; Soc. Lat.] (Helf.) ]]
praefectura; (term of office) magisterium (Lev.)
.adm president,
chair(person) / praeses [Acta
Apost. Sedis, s.20; s.v. Staatspräsident] -- Vorsitzender: praeses;
praesidens (Helf.) ]]
praeses (LRL) ]] president
praeses, princeps, praefectus; -ial praesidialis
(Lev.)
.adm president-elect
/ praeses designatus (Lev. s.v. elect)
.adm secretary-general
/ scriba primarius [Vita Latina] (Helf.)
.adm treasury (national or governmental) / aerarium (publicum), fiscus,
corpus aeris publicus (LRL) ]] aerarium (Lev.)
.adm vice-chancellor / procancellarius* [Latham]; vicecancellarius+ [Latham] (Helf.)
.adm vice-president / propraeses, idis* [Latham]; vicepraeses, idis* [Latham]; praeses vicarius [Latinitas]; alter praeside [Bacci] (Helf.) ]] propraeses (LRL) ]] vicarius praesidis (Lev.)
.agr (manger) praesaepe;
(grain) horreum; cumera; (stall) stabulum, praesaepe (Lev.)
.agr agriculture / res
rustica; agricultura [s.14]; oecnomia ruralis [s.17] (Helf.)
.agr barn (grain) horreum, granaria; (Lev.)
.agr combine (harvesting
machine) / Mähdrescher: mestrum* tritorium+ [Vox Lat.] (Helf.)
.agr conservatory [greenhouse] (hort)
hortus sub vitro clausus; viridarium (Lev.)
.usa cowboy armentarius (Lev.)
.agr cross (hybrid) mixtura; (hybrid) mixtus | crossbreed misceo 2; hibrida (Lev.)
.agr farm fundus rus; (estate) praedium; - hand operarius agrarius (or rusticus); - vt (till) aro 1, colo 3;
(let for rent) (e)loco 1; -er (of
land) agricola; colonus; arator (poet); -ing
(of land) agri cultura, agricultura, aratio, res rusticae, cultus agrorum |
farmhouse villa | farmyard cohors; area (Lev.)
.agr farmer / colônus [Soc.
Lat.] (Helf.)
.agr fertilizer (chemical) / fimus (chemicus) (Ciar.)
.agr fertilizer / stercus;
laetamen (Helf.)
.agr fungicide / (venênum)
fungicidale* (Helf.)
.agr greenhouse viridarium hibernum, hortus sub vitro (Lev.)
.agr hothouse plantarium (Lev.)
.agr incubate vt&vi incubo 1 | incubation
incubatio | incubator instrumentum
incubationis (Lev.)
.agr incubator /
incubationis cell(ul)a [Bacci] (Helf.)
.agr manure heap, compost
pile / sterculîn(i)um [Plaut.]; fimêtum (Helf.)
.agr milking machine /
lactisugium* automatum [Haas, Handwörterbuch, 1808] (Helf.)
.agr pesticide, insecticide
/ (venenum) pesticidale* (Helf.)
.agr ranch fundus pecuarius; -er pecuarius
(Lev.)
.agr reap / metere; caedere;
secare | reaper Mähmaschine: machina messoria [Mir, 1970, 1986]; mestrum* (Helf.)
.agr scarecrow homo faeneus, terricula; (bugbear) formido (Lev.)
.agr sharecropper colonus (Lev.)
.agr silo / sirus [Col.] (Helf.)
.agr stampede eruptio (or fuga)
animalium (Lev.)
.agr straw stramentum, stramen (Lev.)
.agr transplantation /
translatio; transplantatio* (Helf.)
.agr weed-killer / (venenum)
herbicidale* (Helf.)
.agr weeds, pulling up /
zizaniorum evulsio [Erasmus]; saritio (Helf.)
.airp aerial aerius, aetherius; (Lev.)
.airp aerial photograph /
aerophotographica* imago [Bacci]; photographêma* aerium (Helf.)
.airp aerodynamic /
aerodynamicus* [Alma Roma] | aerodynamics / aerodynamica* scientia (v. ars)
[Bacci] (Helf.)
.airp aeronautics ars aeronautica (neo (Lev.)
.airp air traffic / commeatus
aerius [Vox Lat.] (Helf.)
.airp airborne aëre vectus (Lev.)
.airp aircraft navis aeria, aëronavis, velivolum; - carrier aerovehes (Lev.)
.airp airfield statio aëria (Lev.)
.airp airlift subsidium aëre
vectum (Lev.)
.airp airlift / pons aerius [Latinitas]
(Helf.)
.airp airline / Fluggesellschaft:
societas aeronautica* [Soc. Lat.] -- Fluglinie: aerilinea* (Helf.)
.airp airline societas vecturis aëriis; -r navis aëria vectoria (Lev.)
.airp airmail tabellario aërio missus (Lev.)
.airp airman homo volaticus; aëronauta in (Lev.)
.airp airplane aëria navis;
aëronavis, velivolum (Lev.)
.airp airplane / aëronavis (LRL); aëroplanum (Alb. I)
.airp airplane / aeroplanum
[Soc. Lat.] (Helf.)
.airp airplane crashed / aëronavis procubuit (v. decidit v. praecipitavit)
(LRL)
.airp airplane, jet / aëronavis retroversus impulsus,
pyraulocinetum (LRL); aëroplanum pyraulocineticum (Alb. I)
.airp airplane, jet / aeroplanum* pyraulocineticum*
[Latinitas]; pyrauloplanum [Vox Lat.] (Helf.)
.airp airport / aeriportus, ûs*
[Soc. Lat.] (Helf.)
.airp airport / aëroportus, aërostatio, aëronavium portus, aëriportus
(LRL)
.airp airport aëriarum navium (or aëronavium) portus (Lev.)
.airp airship aëria navis inflata (Lev.)
.airp airstrip aëriarum navium portus temporatio (Lev.)
.airp airway via aeria (Lev.)
.airp aviation ars volatica (or volatilis) | aviator volaticus homo; adrius nauta (or viator), aëronauta (Lev.)
.airp aviation, aeronautics
/ navigatio aeria [s.17]; vectio (v. vectura) aeria; aerinavigatio* [Soc.
Lat.]; ars volandi [s.17]; (ars) aeronautica* [s.17] (Helf.)
.airp aviator / Flieger:
volator* [Soc. Lat.] (Helf.)
.airp bail out (avi) de caelo umbellâ labor (Lev.)
.airp balloon (hot air) / globus (v. follis) aërostaticus, aërostaton
(LRL)
.airp balloon follis aërius (Lev.)
.airp balloon, airship,
dirigible / Aerostat: aerostatum*; folliculus aerostaticus* -- lenkbarer
Ballon: follis aerostaticus* (v. volatilis) [Latinitas]; machina
aerobatica* [Georges] -- Luftschiff: navis aeria, aerinavis* -- Zeppelin:
zeppelînus* (Helf.)
.airp blimp magnus follis volaticus (Lev.)
.airp change planes in Atlanta / Atlantae stationem facere (CL)
.airp cockpit /
aeroplanîgae* cella; aeroplani cella [Eichenseer]; gubernatoris cellula (Helf.)
.airp cockpit / cella
aeroplani* [Eichenseer] (Helf.)
.airp cockpit sedile navis aeriae
(Lev.)
.airp Concord (supersonic jet) / aëronavis Concordiensis (LRL)
.airp control tower / turris
speculatoria [Egger] (Helf.)
.airp co-pilot / volaticus
adiûtor [Levine] (Helf.)
.airp copilot volaticus adiutor (Lev.)
.airp crash landing navis aeriae ruina (Lev.)
.airp dirigible / aëroplanum follinum (v. Zepelinianum), follis
gubernabilis (LRL)
.airp drone (plane) aëria navis sine gubernatore (Lev.)
.airp flier (avi) volaticus homo; aërius nauta (or viator); aëronauta (Lev.)
.airp flight (air travel) / volatus (CL)
.airp flight (flying) volatus, volatura (Lev.)
.airp flight attendant / hospes aëronauticus, hospita aëronautica (Ciar.)
.airp flight attendant,
stewardess / aeria hospita [Bacci]; diaetaria*; hopsita aeronautica* [Egger];
ministratrix [Eichenseer]; adiutrix vectorum [Latinitas]; dapifera+ [Latham]
(HELF.)
.airp flight path, air
route, orbit (of satellite) / Flugbahn: cursus volaticus (v. volaturae)
[Eichenseer] -- Fluglinie: trames aereus [Mir, 1970, 1986]; via aerea
[Mir, 1970, 1986] -- Luftweg: iter aerium [Acta Apost. Sedis, s.20]; via
aeria [Soc. Lat.] (Helf.)
.airp glider (for hang-gliding) / aëronavis velifera (v. velifica),
anemoplanum (LRL)
.airp glider, hang-
(kite-like gliding apparatus derived in 1960s from glider or sailplane) / (craft) Drache: deltaplanum*
[Vox Lat.] | (person) Drachenflieger:
deltaplanista, ae* m. [Vox Lat.] (Helf.)
.airp glider, sailplane
(non-powered heavier-than-air flying craft) / Segelflugzeug: (aeroplanum*)
velivolum [Soc. Lat.]; anemoplanum* [Eichenseer] (Helf.)
.airp hangar / tugurium (v.
tegurium) aeroplani* [Eichenseer] (Helf.)
.airp hangar aeronavium receptaculum (or te